cahide-sonku

Türk Sineması’nın ilk kadın yıldızı ve ilk kadın yönetmeni Cahide Sonku (gerçek adıyla Cahide Serap)

Atıf Yılmaz’ın, Cahide Sonku ile ilgili anıları;
“Hıçkırık filminin başarısından sonra peşpeşe yönetmenlik teklifleri almaya başlamıştım. İşin ilginç yanı çoğunu Esat Mahmut Karakurt‘un, o bir dönem ortalığı kasıp kavuran romanlarını sinemaya uyarlama projeleri olmasıydı. İlk teklif tiyatromuzun efsanevi oyuncusu Cahide Sonku‘dan geldi.

beklenen-sarki-zeki-muren-cahide-sonku
Beklenen Şarkı filminde, Zeki Müren ve Cahide Sonku.

Cahide, firması Sonku Film adına yeni parlamaya başlayan Zeki Müren ile ‘Beklenen Şarkı’ filmini yapmış, olağanüstü bir ticari başarı kazanmıştı.

Teklifi ilk getiren oyun yazarı Sadık Şendil oldu sanıyorum. Daha sonra Cahide Sonku’nun avukatı Buran Hanım devreye girdi.Beyoğlu’nun nadide nakışlarından biri olan eski Tokatlıyan Oteli‘nin kahvesinde Buran’la konuşmaya giderken, Işık Lisesi‘nde okuduğum günlerde, Cahide’yi görmek için Tepebaşı’ndaki Şehir Tiyatrosu‘na koşuşturmamızı hatırlayacaktım.

Jirodu‘nun ‘Su Kızı’ oyunu sahneleniyor; Cahide’nin oyunda sahneye çırılçıplak çıktığı rivayeti ortalığı kasıp kavuruyordu. Paradiye doluşmuş, heyecanla perdenin açılmasını bekliyorduk. Oyuna aldıran yoktu, ille de Cahide… Ve o dakika gelip çattı. Geçmiş gün pek iyi hatırlamıyorum. Galiba büyük bir istiridye açılıyor ve içinden Cahide çıkıyordu. Üzerinde uzaktan bakınca çıplaklık duygusu veren, ten rengi bir tayttan başka bir şey yoktu. Uzun sarı saçları göğüslerini örtüyordu. Salondan yükselen toplu bir soluk alış sesi…

Daha sonra Eglon‘u görüyorum. Cahide yavru kartal. O Cahide ile bir filmde çalışmak heyecan vericiydi. O Cahide’nin başka bir Cahide olduğunu nereden bilelim…

Bir megaloman

cahide-sonku-piyes
Cahide Sonku, en parlak olduğu dönemlerde bir piyeste.

Avukat Buran’la Tokatlıyan’da buluştuk. Cahide’ye ve bana düzülen karşılıklı methiyeler… Cahide Sonku, Hıçkırık filmini (1953) çok beğenmiş, Esat Mahmut Bey’in ‘İlk ve Son’ adlı romanı satın alınmış, bu filmde benimle çalışmak istiyormuş. Buran çok doğal bir şey söylüyormuş gibi, filmin yönetmenliğini Cahide Sonku ile birlikte yapacağımızı da ilave ediyor. İki yönetmenli bir film…

Cahide Hanımefendi’yi çok beğenmeme, çok takdir etmeme rağmen böyle bir teklifi kabul edemeyeceğimi söylüyorum. Bir sanat eseri ancak bir kişinin dünyasını yansıtabilir. ‘Beni bu işten affedin’ diyorum. ‘Filmin yönetmenliğini Cahide Hanım yapsın…’ Buran’ın bu konuda yetkisi yok. Cahide Hanım’la görüşecek… Ayrılıyoruz…

Kısa bir süre sonra Cahide Hanımefendi’den bir görüşme teklifi daha geliyor. Hala ‘Su Kızı’ oyununun etkisi altında, heyecan içinde bürosuna gidiyorum. Karşımdaki kadının Su Kızı ile uzaktan yakından ilgisi yok. Çevresindeki çanak yalayıcıların, dalkavukların iyice şımarttığı, orta yaşlı,tombulca bir megalomanla karşılaşıyorum. (Bu yargının, ilk andaki kesin yargım olmadığını, daha sonra görüp yaşadıklarımla kesinleştiğini belirtmeliyim)

huseyin-kemal-gurmen-cahide-sonku
Hüseyin Kemal Gürmen ve Cahide Sonku bir piyes esnasında.

Buran’ın teklifini o da yineliyor. İki yönetmenin aynı filmde çalışmasının getireceği avantajları sayıp dökmeye başlıyor. Bunun mümkün olamayacağını, kırıcı olmamaya çalışarak ona anlatmaya çalışıyorum. Anlamamakta kararlı. Bu arada onun gibi olağanüstü bir oyuncunun, benim gibi deneyimsiz genç bir yönetmene teslim olmayı onuruna yediremediğini fark ediyorum. Koskoca Cahide Sonku, yeni yetme birinin yönetimine nasıl girer?

Cahide Sonku şaşaalı döneminin sonunda

Bu iş kaldı derken yeniden haber geliyor. Cahide Hanım benim tarafımdan yönetilmeyi kabul ediyor. Anlaşmayı imzalarken, bunun bana verilmiş bir paye, bahşedilmiş bir şeref gibi algılandığını fark ediyorum. Bu tavır beni rahatsız ediyor. Bu işten vazgeçebilir miyim? Biraz zor… Gündemde yine işsiz kalma, parasız pulsuz kalma tehlikesi var.

Cahide Sonku’nun şaşaalı döneminin son günleri. Tütün kralı İhsan Doruk’tan ayrılmak üzere. Tarabya’da plajın karşısındaki, bahçesi heykelli lüks bir apartmanın orta katında oturuyor. Her gün Esat Mahmut’la oraya gidiyor, üçümüz senaryo çalışıyoruz. Hizmetkarlar, resmi giyimli valeler çaylarımızı, kahvelerimizi tazeleyip duruyorlar. Esat Mahmut’la Cahide, üzerinde konuşulan her sahneyi birlikte oynamaya girişiyorlar. Hoca’nın (Esat Bey Galatasaray Lisesi‘nde edebiyat hocasıydı) bütün erkek kahramanlarında kendisini anlattığını fark ediyorum.

Örneğin, kadın kahraman filmin erkek kahramanı ile tartışıp öfkeyle kapıya doğru yürürken, erkek önünü kesip kadının dışarı çıkmasını engelliyor. Birkaç etkileyici diyalogdan sonra, kadın dizlerinin üzerine çöküp erkeğe yapışarak yalvarmaya başlıyor. Hoca’nın da Cahide’nin de oyun tarzları, Manukyan Tiyatrosu‘nun ‘Hagaragort’ oyunculuğundan farksız. Gülmemi tutmaya, saklamaya çalışıyorum. Senaryo çalışmaları ilerliyor. Cahide’nin genel kültür açısından akıl almaz derecede cahil olduğunu fark ediyorum. ‘Vapurla Kayseri’ye gittik. Oradan bir kayık kiralayıp kürek çeke çeke Konya’ya geçtik’ desen inanacak.

Eğitimsiz bir kadın

esat-mahmut-karakurt
Pek çok kitabı sinemaya uyarlanan Esat Mahmut Karakurt.

İlkokul eğitimi bile almadığına karar veriyorum. Bu kültürle, bu oyunculukla, bu kadın nasıl buralara gelmiş diye düşünüp dururken bir gün Cahide, Hoca’nın o meşhur devrik cümlelerinden birine müdahale etmek gafletinde bulunuyor. Müdahalesi öyle önemli bir şey değil. ‘Daha ne kadar duracaksın burada?’ yerine ‘Hala burada mısın?’ gibi bir şey… Ben hiç üzerinde durmuyorum. Aradan üç-dört dakika geçiyor. Hoca kalıbına uygun bir öfkeyle gürlemeye başlıyor. Öyle yavaştan başlayan yükselen bir gürleme değil. İlk laf, ‘Ulan cahil karı!’ Ve arkası makineli tüfek gibi geliyor; ‘Ulan o…., senin okuman yazman mı var da benim cümlelerime müdahale etme cesaretini gösteriyorsun.’ Ve kadının cemaziyülevvelini sayıp dökmeye başlıyor. Hoca’nın bu hamasi tiradından Cahide’nin bütün parlak geçmişini öğrenme şerefine nail oluyorum.”

12 Mayıs 1995 – Milliyet

Yarın; Cahide Sonku’nun Çöküşü

Atıf Yılmaz Anılarını Anlatıyor 1. Bölüm; Ortaokuldayken Lakabım Rejisördü
Atıf Yılmaz Anılarını Anlatıyor 2. Bölüm; Hüseyin Peyda ile Diyarbakır’da
Atıf Yılmaz Anılarını Anlatıyor 4. Bölüm; Cahide Sonku’nun Çöküşü

Cahide Sonku kimdir?

1919 senesinde Yemen’de dünyaya gelen Cahide Sonku, Türk Sineması’nın ilk kadın oyuncusu ve ilk kadın yönetmenidir. 13 yaşındayken Şehir Tiyatrolarına oyuncu aranıyor ilanıyla tiyatroya başlamış, oradan da sinemaya geçmiştir.

Röportajda da geçtiği üzere, İhsan Doruk ile evlenmesinin ardından son derece şaşaalı bir hayat sürdüren Cahide Sonku, eşinden ayrılmış, ayrıldıktan sonra hamile olduğunu öğrenince İhsan Doruk’la yeniden evlenmiştir. 1953 yılında anne olan Cahide Sonku, yaşadığı yasak aşk neticesinde eşiyle daha sonra tekrar boşanmış ve Sonku Film’i kurmuştur.

cahide-sonkunun-cokusu
Cahide Sonku

Kurduğu film şirketi, yeğeni tarafından yakılınca bütün her şeyini kaybetmiş ve kendini alkole vermiştir. Dostlarının birkaç defa el uzatarak ona yardımcı olmaya çalışması, Muhsin Ertuğrul’un Şehir Tiyatrolarında ona maaşlı iş vermesi, Muammer Karaca’nın, Karaca Tiyatrosu’nda onu yönetici yapması, hep alkole olan bağımlılığı yüzünden son bulmuştur.

70’li yıllarda, gazetelerde çok defa öldüğü yönünde haberler çıkan Cahide Sonku, bulaşıkçılık yaparak hayatını sürdürmeye çalışmıştır. Onun içine düştüğü bu duruma çok üzülüp evine alan bir arkadaşının yanında, 61 yaşındayken 1981 yılında sefalet içinde hayata veda etmiştir.

Bazı Cahide Sonku filmleri;

Söz Bir Allah Bir – 1933
Aysel Bataklı Damın Kızı – 1935
Senede Bir Gün – 1946
Fedakar Ana – 1949
Beklenen Şarkı – 1953
İlk ve Son – 1955
Ayşecik Yavru Melek – 1962
Korkusuzlar – 1965
Çalıkuşu – 1966
Mıstık – 1971

Daha Fazla İlgili Makale Yükle
Load More By Haber Servisi

5 Yorumlar

  1. […] Atıf Yılmaz Anılarını Anlatıyor Bölüm 1: Ortaokulda Lakabım Rejisördü Atıf Yılmaz Anılarını Anlatıyor Bölüm 2: Hüseyin Peyda ile Diyarbakır’da Atıf Yılmaz Anılarını Anlatıyor Bölüm 3: Cahide Sonku ve Kaprisleri […]

    Yanıt Ver

  2. […] Yılmaz Anılarını Anlatıyor 2. Bölüm; Hüseyin Peyda ile Diyarbakır’da Atıf Yılmaz Anılarını Anlatıyor Bölüm 3: Cahide Sonku ve Kaprisleri Atıf Yılmaz Anılarını Anlatıyor Bölüm 4: Cahide Sonku’nun […]

    Yanıt Ver

  3. […] Atıf Yılmaz Anılarını Anlatıyor Bölüm 3: Cahide Sonku ve Kaprisleri […]

    Yanıt Ver

  4. […] Atıf Yılmaz Anılarını Anlatıyor Bölüm 3: Cahide Sonku ve Kaprisleri […]

    Yanıt Ver

  5. […] Atıf Yılmaz Anılarını Anlatıyor Bölüm 3: Cahide Sonku ve Kaprisleri […]

    Yanıt Ver

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir